Czasowniki i.... bazy tematyczne !!!

Wszystkie czasowniki podlegają koniugacji (odmianie) 

przez 5 baz tematowych :

1) A - negacja

2) I - adresywna, łączna

3) U - słownikowa

4) E - tryb warunkowy

5) O - wolitywna (zachęcająca)

1. Pierwsza baza (negacja) jest używana do tworzenia formy negatywnej prostej
czasownika przez dodanie nai. np.: 

Tegami wo kakanai. 

Nie piszę listu.

2. Druga baza (adresywna, łączna) funkcjonuje jako spójnik "i" (łączna), np.: 

Shi o kaki, shi o yomu. 

Piszę poematy i czytam poematy. 

Używamy jej również do tworzenia formy grzecznościowej (adresywna) poprzez dodanie masu. np.: 

Shi o kakimasu. 

Piszę poematy.

3. Trzecia baza tematowa (słownikowa) jest formą leksykalną używaną jako forma prosta np.: 

Shi o kaku.

(tylko w piśmie)

4. Czwarta baza tematowa (warunkowa, imperatyw) jest używana 

do budowy trybu warunkowego poprzez dodanie ba np.: 

Tegami wo kakeba,... 

Jeśli napiszę list,... 

Występuje również jako imperatyw, 

używany jako komenda w bardzo dosadnej męskiej mowie np.: 

Tegami wo kake!

Napisz list!

5. Piąta baza tematowa (zachęcająca) używana do tworzenia fory wolitywnej
poprzez przedłużenie samogłoski o np.: 

Tegami wo kakou. 

Napiszę list.

Czasowniki spółgłoskowe (zakończone na u) tzn. -ku, -gu, -su, -tsu, -nu(jedynym czasownikiem zakończonym na nu jest shinu - umierać), -bu, -mu, -ru, -u odmieniają się jak na poniższym schemacie w 9 rzędach.

	1	2	3	4	5	6	7	8	9
BAZA	Ku	Gu	Su	Tsu	Nu	Bu	Mu	Ru	U
1 A	ka	ga	sa	ta	na	ba	ma	ra	wa
2 I	ki	gi	shi	chi	ni	bi	mi	ri	i
3 U	ku	gu	su	tsu	nu	bu	mu	ru	u
4 E	ke	ge	se	te	ne	be	me	re	e
5 O	ko	go	so	to	no	bo	mo	ro	o

Tak więc odmieniamy!!!

*kaku- pisać, isogu- śpieszyć się, sagasu - szukać, matsu- czekać, tobu- latać, yomu- czytać, kau- kupować

A co w przypadku czasowników samogłoskowych (iru, eru) oraz wyjątków suru i kuru?

x	eru	iru	wyjątek	wyjątek
czasownik	taberu	miru	kuru	suru
a	tabe(nai)	mi	ko	shi
i	tabe(masu)	mi	ki	shi
u	taberu	miru	kuru	suru
e	tabere(ba)	mire	kure	sure
o	tabeyo(u)	miyo	koyo	shiyo/seyo

*taberu -jeść, miru- widzieć

W przypadku czasowników iru i eru w 1 i 2 bazie po protsu odcinamy ru i dodajemy odpowiednią końcówkę gramatyczną,
3 zostaje bez zmian i tylko w 4 i 5 coś się zmienia.

Zadanie: odmień przez 5 baz tematowych:

1. hataraku- pracować
2. iku- iść
3. nugu- zdejmować(ubrania)
4. oyogu- pływać
5. kasu- pożyczać
6. hanasu- rozmawiać
7. motsu- trzymać
8. utsu- uderzać
9. asobu- bawić się
10. manabu- uczyć się
11. nomu- pić
12. yasumu- odpoczywać
13. hairu- wejść
14. hashiru- biec
15. au- spotykać się
16. utau- śpiewać
17. okiru- wstawać(iru)
18. kiru- nosić(iru)
19. miseru- pokazywać(eru)
20. kotaeru- odpowiadać(eru)

Strona bierna - passive

Strona czynna - active - podmiot jest wykonawcą czynności, dopełnienie jest odbiorcą czynności.

Lis zabił kurę.

Strona bierna - passive - podmiot jest odbiorcą czynności, dopełnienie jest wykonawcą czynności.

Kura została zjedzona przez lisa.

Tworzenie strony biernej w języku japońskim:

* RU-czasowniki:

Do tematu czasownika dodajemy końcówkę “-rareru” (tak samo, jak w formie potencjalnej)

Np. taberu (jeść) - temat to tabe - strona bierna taberareru (być/zostać zjedzonym)

neru (spać) - ne - strona bierna nerareru

kaeru (zmieniać) - kae - strona bierna kaerareru

dekiru (potrafić) - deki - strona bierna dekirareru

Strona bierna wygląda tak samo jak forma potencjalna, a zatem w zdaniach typu 

sakana ga taberaremashita 

rozróżnienie, czy chodzi o mogłem zjeść rybę (potencjalna)

czy o ryba została zjedzona (bierna)

jest kwestią wyłapania kontekstu.

* U-czasowniki:

Do tematu czasownika dodajemy łącznik “a” + końcówkę “-reru”

Np. nomu (pić) - temat nom - strona bierna nomareru

tatsu (stawać) - tat - strona bierna tatareru

kaeru (wracać) - kaer - strona bierna kaerareru

au (spotykać) - aw - strona bierna awareru

* Nieregularne:

Nasza kochana parka czasowników, którym nikt nie będzie mówił, jak mają żyć :)

suru - strona bierna sareru 

(pamiętajcie, że w formie potencjalnej jest dekiru )

kuru - strona bierna korareru

Zobaczmy jak to wygląda w praktyce ;)

Lis zjadł kurę

きつねは　にわとりを 食べました

Kura została zjedzona

にわとりが　食べられました

A w przypadku, gdy chcemy określić sprawcę czynności, 

wówczas określamy go przy pomocy partykuły ni:

Kura została zjedzona przez lisa

にわとりが　きつねに　食べられました

Ćwiczenia - れんしゅう

1. Zamień podane czasowniki na stronę bierną

kau -

iku - 

asobu - 

hataraku -

harau -

taberu -

umareru -

iru -

makeru -

kesu -

mitsukeru -

matsu -

wakaru -

suru -

nomu -

kaku - 

ageru -

okiru -

tsukareru -

kuru -

odpowiedzi na amayanihongo@gmail.com - w temacie tytuł lekcji

Wyrażanie niepewności w języku japońskim - darou, deshou, kamoshirenai

Wyrażanie niepewności w japońskim.

1. “darou”, “deshou”

Te dwa słówka mają takie samo znaczenie, jedyna różnica między nimi to taka, że “darou” jest nieformalne, 

a “deshou” formalne.

Dodajemy je na końcu zdania, zaznaczając przez to, że nie jesteśmy całkowicie pewni racji swoich słów 

(pewność mamy tak na 80-90% ).

そら                                                                     

空がとても　くらい　ですから、雨が　ふる　でしょう。

Ponieważ niebo jest bardzo ciemne, prawdopodobnie będzie padać.

かれ                                    

彼は　あした　来る　だろう。

On prawdopodobnie przyjedzie jutro.

コイヌーさんは　五年　日本に　すんでいました　から、たぶん　おっと　は　日本人　でしょう。

Ponieważ Koinu-san mieszkał w Japoni 5 lat, jego mąż może prawdopodobnie być Japończykiem.

“tabun” - “może, prawdopodobnie” często używane przy deshou.

Wypowiadając zdanie z “darou”/”deshou” opuszczamy intonację na końcu zdania.

Można jednak wznieść intonację, przez co dajemy znak drugiej osobie, że potrzebujemy jego potwierdzenia.

あの　パンツは　ハクーさん　の　でしょう↓

Sądzę, że tamte majtki należą do Haku.

あの　パンツは　ハクーさん　の　でしょう↑

Sądzę, że tamte majtki należą do Haku, mam rację?

つかれた　でしょう↑

Byliście zmęczeni, prawda?

2. “kamoshirenai” (forma formalna “kamoshiremasen”)

Używając “kamoshirenai” zaznaczamy, że niezbyt jesteśmy pewni tego co mówimy - bardziej zgadujemy, 

że tak może być (pewność gdzieś tak z 50, 20, a nawet 1%)

　　　　とうきょう 　きょう                                          

東京は　今日あつい　かもしれません。

Dziś w Tokyo może być gorąco.

　　やまだ　　　　　　たなか　　　　　　すき

山田さんは　田中さん　が　好き　かもしれません。

Możliwe, że Yamada lubi Tanakę.

Uwaga!

Nie używamy “darou”/”deshou”, gdy mówimy o sobie!

Ale spokojnie możemy używać “kamoshirenai”.

W przyszłym roku może pojadę do Hiszpanii.

来年　私は　スペインに　行く　かもしれない - Dobrze

来年　私は　スペインに　行くだろう - Źle

Ciekawostka:

“deshou” jest używane przez Japończyków w prognozie pogody, np.

あしたは　雨が　ふる　でしょう。

Jutro prawdopodobnie będzie padać deszcz.

Nie mogą powiedzieć:

あしたは　雨が　ふります。

Jutro będzie padać deszcz.

Ponieważ zawsze jest szansa, że padać jednak nie będzie. I wtedy co? Nie będą wiarygodni - twierdzili jedno, a było inaczej.

Tak samo przy prognozie pogody nie można powiedzieć:

あしたは　雨が　かもしれない。

Jutro chyba będzie padać deszcz.

Z tego względu, że co to za prognoza pogody, jeśli mówiący jest pewny tego co mówi w jakichś 10% - kto by ufał takiej prognozie?

Ćwiczenia:

1. Przetłumacz na język japoński

a) Jutro może obejrzę film.

b) W przyszłym miesiącu on prawdopodobnie weźmie ślub.

c) Możliwe, że Anna lubi Michała.

d) Sądzę, że tamta kobieta to Pani Krysia.

e) Ponieważ jutro jest czwartek, może pouczę się japońskiego.

f) Ponieważ dzisiaj jest ładna pogoda, prawdopodobnie pójdziemy do zoo.

2. Przetłumacz na język polski

a) 来月　あねは 日本に　行くでしょう。

b) いい天気ですから、かれらは　川に　およぐ　でしょう。

c) そのしろい犬はうんこをするかもしれない。

d) 来しゅう　けっこんする　かもしれません。

e) 日曜日ですから、きょうかいに　行くでしょう。

f) あの人は　彼女の　お父さん　でしょう。

Odpowiedzi na amayanihongo@gmail.com, w temacie tytuł tej lekcji.

Umiem, potrafię, mogę - wyrażanie zdolności i potencjału

Aby wyrazić, że coś umiemy, potrafimy zrobić, są na to dwa sposoby.

1. Dodanie końcówki "~koto ga dekiru" do podstawowej formy czasownika.

Bardziej formalnie będzie "~koto ga dekimasu".

W czasie przeszłym zaś: "~koto ga dekita" / "~koto ga dekimashita"

Przykłady:

　　にほんご　　　 はなす　　　　　　　　　　　

日本語を　話す　ことができる

Po japońsku mówić umiem.

ケーキを  つくる　ことができます

Ciasto zrobić umiem.

ピアノを　ひく　ことができませんでした

Na pianinie grać nie umiałam.

うんこを　する　ことができますか

Kupę zrobić umiesz?

え　を　かく　ことができた

Obraz narysować umiałem.

"~dekiru" może być przyłączone bezpośrednio do rzeczownika, a czasownik oznaczający jaką mamy zdolność można sobie odpuścić, jeśli jest on ściśle powiązany z opisywaną rzeczą.

Przykłady:

日本語　ができる

Japoński umiem (w domyśle: mówić)

ピアノ　ができた

Na pianinie umiem (grać)

かんじ　ができる
Kanji umiem (pisać)

2. Potencjalna forma czasownika - mniej formalny sposób na wyrażenie swoich zdolności

- W przypadku U-czasowników zamieniamy końcowe "~u" na "~eru"

iku - ikeru

kaku - kakeru
au - aer

- W przypadku RU-czasowników zamieniamy "~ru" na "~rareru"

taberu - taberareru

miru - mirareru

- Nieregularne:

suru - dekiru

kuru - korareru

Przykłady:

　　　　　　　　　　　　はなせる

スペイン語　が　話せる

Umiem mówić po hiszpańsku.

ケーキが　つくられる

Umiem zrobić ciasto.

Crayon Pop　の　ダンス　が　おどられますか

Umiesz zatańczyć taniec Crayon Pop?

あの　かわ　が　およげない

Nie umiem przepłynąć tamtej rzeki.

さかな　が　たべられる

Mogę (potrafię) zjeść rybę.

W przypadku RU - czasowników w nieformalnej konwersacji można skrócić 

końcówkę "rareru" do "reru" (ale i tak lepiej nauczyć się pełnej wersji):

taberu - tabereru (zamiast taberareru)

odoru - odoreru (zamiast odorareru)

tsukuru - tsukureru

***

A jak wyglądają formy grzeczniejsze?
Poniżej tabelka z odmianą, na przykładzie czasowników:
"jeść: taberu - taberareru"
"pisać: kaku - kakeru"

Ćwiczenia:

1. Przetłumacz na język japoński 

a) On umie grać na gitarze.
b) Czy umiałeś zaśpiewać tamtą piosenkę?
c) Oni nie potrafili mówić po niemiecku.
d) Potrafię zjeść czosnek.
e) Anko nie umie rysować kwiatów.
f) Nie mogłam przeczytać tej książki.
g) Kot nie umiał zrobić kupy.
h) Potrafisz (napisać) kanji?

2. Przetłumacz na język polski

a) Kono dansu ga odoru koto ga dekiru
b) Kanojo ha ringo ga taberaremasu ka
c) Sougo ha katatsumuri ga korosemashita
d) Nihongo ga dekimasen deshita
e) Sono hon ga yomeru ka
f) Inu ha neko ga taberarenakatta
g) Kare ha piano ga hikemasen
h) Kanojotachi ha keeki ga tsukurareta

3. Zamień formę "koto ga dekiru" na potencjalną i odwrotnie

Przykład: taberu koto ga dekiru = taberareru

a) oyogu koto ga dekiru =
b) utaeru =
c) nomeru =
d) hanasu koto ga dekiru =
e) tatseru =
f) miru koto ga dekiru =
g) odorareru =
h) yomu koto ga dekiru =

4. Zamień formy proste na grzeczne i odwrotnie

Przykład: taberareru = taberaremasu

a) kakenai =
b) okirareta =
c) hanasemasen deshita =
d) koroseru =
e) mirarenakatta =
f) taberaremasen =
g) oyogemasu =
h) aeru =

Odpowiedzi wysyłać na: amayanihongo@gmail.com
W temacie maila podać tytuł tej lekcji.

Czy w tym domu mieszka świnia?! 家、兄

Uwaga!

Dziś poznamy kanji na "dom" oraz na "starszego brata".

Ogólnie zapowiada się chlew, świnie i czarne humory z ustami biegającymi na dwóch nogach.

1. 家

Innym słowem oznaczającym "dom" (ale takim bardziej bliskim, jak własny dom) jest słowo うち, które zapisuje się w hiraganie

2. 兄

Usta na dwóch nogach.
Nie wiem co Japończycy mają do starszych braci...

Przypomniał mi się jeden żart typu tych czarnych, więc użyłam, bo mi pasował...

Uczymy się kanji - 出

W dzisiejszym odcinku poznamy kanji:

出

Wygląda trochę jak takie dwie góry (山 - やま - góra)

Wena mnie naszła dziś i ochota do rysowania.

I tak oto powstał krótki komiks do tego kanji xD

(kierunek czytania po japońsku - od prawej do lewej)

Specjalne podziękowania dla Koinu, którego imię było mi inspiracją dla imienia głównego (i jedynego) bohatera tego komiksu.
(Dziękuję również jego rybce, której nikt nigdy nic nie zawdzięcza).

I wszystkim, którzy to czytają!

Amaya